Η Ομάδα Μελέτης δημιουργήθηκε με σκοπό τη μελέτη και την εμβάθυνση θεωρητικών και μεθοδολογικών θεμάτων της NDI.

Παρεμβαίνουσα Μη Κατευθυντικότητα (Non directivité Intervenante NDIολοκληρώθηκε στη σημερινή της μορφή στα μέσα της δεκαετίας του ΄80, από τον Γάλλο καθηγητή Michel Lobrot, στη συνέχεια του έργου του Kurt Lewinκαι του Carl Rogers, μέσα στα πλαίσια του Υπαρξισμού και της Φαινομενολογίας. O Michel Lobrot, τόσο θεωρητικά όσο και μεθοδολογικά, εμπλουτίζει τη Μη Κατευθυντικότητα με την έννοια και την πρακτική της Παρέμβασης (Intervention).Αυτό γίνεται δυνατό χάρις στην διάκριση που κάνει μεταξύ επιρροής και επιβολής.Οι προκάτοχοι του, προκειμένου να αποφύγουν την επιβολή (άμεση ή έμμεση) απέρριψαν και την επιρροή. Αντίθετα ο Lobrot, λόγω και της παιδαγωγικής του προϊστορίας (κίνημα Freinet, Θεσμική παιδαγωγική), υποστήριξε τη θέση του αυτή αναγνωρίζοντας την κεντρική σημασία της επιρροής στη διαμόρφωση του ψυχικού κόσμου, τη μάθηση και την αλλαγή. Το πρόβλημα δεν έγκειται λοιπόν στο πώς να αποφύγουμε την επιρροή, αλλά στο πώς να επηρεάσουμε θετικά και εποικοδομητικά, προς την κατεύθυνση των αναγκών και των επιθυμιών των ενδιαφερομένων. OLobrotαπορρίπτει τα επικρατούντα αιτιοκρατικά μοντέλα της λειτουργίας του ψυχικού κόσμου, της μάθησης και της ανάπτυξης, όπως και της ψυχοθεραπείας (ένα γεγονός προκαλεί ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα). Μέσα σε μια ψυχο-κοινωνιολογική αντίληψη και οπτική προτείνει μια ολιστική αντίληψη του ανθρώπου όπου η ψυχική καλλιέργεια και εμπλουτισμός επιτρέπουν μια διαφορετική, πιο ευτυχή και ικανοποιητική ατομική και κοινωνική ζωή, ξεπερνώντας αντιξοότητες και καθηλώσεις, επαναφέροντας την κίνηση, την όρεξη για τη ζωή. Προσωπική ανάπτυξη και κοινωνική αλλαγή (μικρο και μακρο-κοινωνική) συνιστούν το θεμελιακό δίπολο του ψυχο-κοινωνιολογικού μοντέλου του Lobrot. Μέσα από την έρευνα και την ανάλυση των ψυχικών και των κοινωνικών λειτουργιών, το αρχικό ενδιαφέρον της δεκαετίας του ΄60 για την επαναστατική αλλαγή των θεσμών (Θεσμική Παιδαγωγική, 1964), στρέφεται όλο και περισσότερο προς εξωθεσμικές λειτουργίες και προοπτικές, βασιζόμενοι στην προσωπική ανάπτυξη και αλλαγή μαζί με την πρωτοβουλία των ενδιαφερομένων για προσωπικές και κοινωνικές σχέσεις ελευθερίας, αυτοοργάνωσης και αλληλοεπιρροής.

Εδώ και 30 περίπου χρόνια η NDIεφαρμόζεται και στην Ελλάδα, με ιδιαίτερη επιτυχία και αποδοχή. Γίνονται εκπαιδεύσεις και υλοποιούνται ομάδες προσωπικής ανάπτυξης και ψυχοθεραπείας. Πολλοί κλινικοί των ανθρωπίνων σχέσεων και εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων έχουν εκπαιδευθεί και εφαρμόζουν τις αρχές, το πνεύμα και τις μεθόδους της NDIστους χώρους της δραστηριοποίησής τους. Η NDIδιδάσκεται στην ανώτατη εκπαίδευση και εφαρμόζεται στην επιμόρφωση διαφόρων επαγγελματικών κατηγοριών. Το επίπεδο της εκπαιδευτικής-παιδαγωγικής και κλινικής εφαρμογής στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα ικανοποιητικό. Αντίθετα, το επίπεδο της θεωρητικής μελέτης και της έρευνας στην Ελλάδα δεν αναπτύχθηκε ανάλογα. Η βιβλιογραφία του Μ.Lobtotείναι τεράστια αλλά ένα ελάχιστο μέρος της έχει μεταφρασθεί στα Ελληνικά. Οι εκπαιδεύσεις επικεντρώθηκαν κυρίως στην κλινική-μεθοδολογική πλευρά αφήνοντας μικρό περιθώριο για συστηματική θεωρητική μελέτη, έρευνα και προβληματισμό. Εργασίες και δημοσιεύσεις Ελλήνων σχολιαστών και ερευνητών της NDIείναι σπάνιες και ουσιαστικά άγνωστες. Ο νεοϊδρυθείς Πανελλήνιος Σύλλογος Παρεμβαίνουσας Μη Κατευθυντικότηταςελπίζουμε ότι θα δημιουργήσει εκδοτικό και ερευνητικό τμήμα και θα διοργανώσει συνέδρια και σεμινάρια θεωρητικών και ερευνητικών εργασιών, όπως και συστηματικής παρουσίασης των εφαρμογών της NDIστην Ελλάδα και διεθνώς. Το ίδιο και με την νεοϊδρυθείσα Διεθνή Ομοσπονδία της NDIμε έδρα το Παρίσι.

Η Ομάδα Μελέτης, αναγνωρίζοντας την έλλειψη χώρων συστηματικής μελέτης και προβληματισμού, ως προς τα θεωρητικά και μεθοδολογικά ζητήματα της NDI, φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα τέτοιο χώρο συνάντησης των μελών και των φίλων της NDI. Σύμφωνα με το πνεύμα και την φιλοσοφία της NDI, δεν προτείνουμε διαλέξεις και μαθήματα από «ειδικούς». Όλοι έχουμε να πούμε και να ακούσουμε, να μάθουμε και να διδάξουμε, ο καθένας ανάλογα με τις γνώσεις και την εμπειρία του, τα ενδιαφέροντα και την εμπλοκή του στην NDI. Ακόμη και όσοι έρχονται για πρώτη φορά, δεν είναι «παρθένοι»! Μέσα από την επιθυμία τους να μάθουν για την NDI, θα έχουν να ρωτήσουν, να ζητήσουν διευκρινήσεις, να συγκρίνουν με πράγματα που ήδη γνωρίζουν, κλπ. κλπ.. Αυτό σημαίνει ότι οι Συναντήσεις της Ομάδας Μελέτης δεν ενδιαφέρει να ακολουθήσουν ένα προαποφασισμένο πρόγραμμα, με ειδικούς ομιλητές και εμψυχωτές εργαστηρίων, όπως γίνεται συνήθως σε συνέδρια, διημερίδες, κλπ., όπου, μετά τις εισηγήσεις των γνωστών και ειδικών ακολουθεί συζήτηση, συχνά σε πολύ περιορισμένο χρόνο.

Το ποιά θέματα τελικά θα επεξεργασθούμε, όπως και η μεθοδολογία της επεξεργασίας τους, αποτελούν επίσης αντικείμενο των συναντήσεών μας. Έτσι λοιπόν, σε όσους μας λεν «μα ο κόσμος έρχεται να ακούσει και να μάθει κάτι συγκεκριμένο, από ειδικούς, κτλ», απαντούμε ότι μαζί θα διαμορφώσουμε τη μορφή και το περιεχόμενο των συναντήσεων μας, ως άσκηση ελευθερίας, εμπλοκής και δημιουργικότητας. Ειδικοί είμαστε όλοι, ο καθένας με τον πλούτο του και κυρίως το ενδιαφέρον του. Και διαλέξεις υποθέτουμε ότι θα γίνουν με κατάλληλη προετοιμασία από κάποιους που γνωρίζουν καλύτερα κάποια θέματα, ή ενδιαφέρονται να τα γνωρίσουν, και συζητήσεις, και εργαστήρια πιθανόν, και ότι άλλο χρειασθεί, αρκεί να υπάρχει η επιθυμία και να ζητηθεί, μέσα από την εμπλοκή, τη βιωματική συμμετοχή, τη γνωριμία, την αλληλεπίδραση και την αλληλεπιρροή. Διαφορετικά αναπαράγουμε την Δασκαλοκεντρική μεθοδολογία των «ειδικών» κάθε τύπου που για αιώνες αναπαράγεται και δυναστεύει, μπλοκάροντας την επιθυμία για μάθηση, την εμπιστοσύνη στον εαυτό, το βίωμα της αυτοοργάνωσης και το βίωμα της συμμετοχής με ενδιαφέρον για τον άλλο, τον οποιονδήποτε άλλο που έχει κάτι να πει και που το παραδοσιακό σύστημα τον φιμώνει και τον ακινητοποιεί. OVygotskyέδειξε ότι μαθαίνουμε να σκεφτόμαστε μιλώντας, σε αντίθεση με την παραδοσιακή γονεϊκή και διδασκαλική ρήση «Να ξέρεις τι θα πεις πριν ανοίξεις το στόμα σου». Μα πως θα μάθεις αν δεν μιλήσεις, χωρίς να ξέρεις! Μας χρειάζεται ένα νέο «σχολείο» για να μιλούμε γι΄αυτά που δεν ξέρουμε και επιθυμούμε να μάθουμε και όχι ένα «σχολείο» που φοβούμαστε ή μας απαγορεύεται να μιλήσουμε! Το ίδιο μπορούμε να πούμε προεκτείνοντάς το, ότι δηλαδή μαθαίνουμε να σκεφτόμαστε θεωρητικά μιλώντας θεωρητικά, ακόμη και αν δεν ξέρουμε να σκεφτόμαστε θεωρητικά. Έτσι θα μάθουμε! Έτσι θα το επιθυμήσουμε! Αρκεί να μας αποδεχτούν, να μας στηρίξουν, να μας ακούσουν, με ενσυναίσθηση, γνησιότητα και ανεπιφύλακτα θετική αποδοχή! Αν κάνουμε «λάθη», δεν τα πούμε σωστά, δεν…κρατήσουμε το ενδιαφέρον των άλλων, ιδιαίτερα αυτών που ήρθαν για να ακούσουν κάτι ενδιαφέρον από τους … «ειδικούς», κλπ.κλπ. τότε, και μόνον τότε, λέει η NDI, μαζί με τον KurtLewinκαι τον CarlRogers, υπάρχει ο «κίνδυνος» να μάθουμε! Αν έχουμε συνηθίσει να ακούμε τους ειδικούς, μέσα από τα σχολεία και τα πανεπιστήμια και τα κάθε είδους σεμινάρια και συνέδρια, η NDIδεν μπορεί να το κάνει, δεν μπορεί να «διδάσκει» την αλληλεπιδραστική-επικοινωνιακή θεωρία και μεθοδολογία δασκαλοκεντρικά! Είναι όπως οι πανεπιστημιακοί που διδάσκουν τις βιωματικές μεθόδους excathedra. Αυτό που μαθαίνουν οι φοιτητές τους είναι η Δασκαλοκεντρική παιδαγωγική και αυτό εφαρμόζουν όταν μπαίνουν στην τάξη αργότερα, παρόλο που γράφουν άριστα στις εξετάσεις τα θέματα που διδάχτηκαν. Αυτό είναι γνωστό σε όλους και όλες οι έρευνες το αποδεικνύουν. Αν υπάρχουν επιθυμίες π.χ. διαλέξεων από ειδικούς, μεταξύ των συμμετεχόντων, ας τους διευκολύνουμε να τις εκφράσουν και να βρούμε τρόπους να τις ικανοποιήσουμε. Δεν είναι όμως μόνο τέτοιες επιθυμίες που υπάρχουν αλλά και πολλές άλλες. Ας δημιουργήσουμε λοιπόν ένα χώρο που να μπορούν όλες να εκφρασθούν ελεύθερα και ας αναζητήσουμε από κοινού τρόπους ικανοποίησής τους, προσφέροντας ο καθένας ότι καλύτερο έχει ή μπορεί να βρει. Αυτό συνάδει με τις βασικές αρχές της NDIκαι, στηριζόμενοι σε αυτές, ελπίζουμε ότι μπορούμε να λειτουργήσουμε σε μια Ομάδα Μελέτης της NDI, εφαρμόζοντας στην πράξη αυτό που διακηρύττουμε.

Σε συμφωνία με τα ανωτέρω και σε συνεργασία με τον MichelLobrotκαι τη στενή συνεργάτιδά του NicoleHabrias, αποφασίσαμε να προσπαθήσουμε να διοργανώνουμε κάθε χρόνο συναντήσεις της Ομάδας Μελέτης, παρόλο που οι υποχρεώσεις των Γάλλων φίλων μας δεν τους επιτρέπουν να βρίσκονται μαζί μας πάντοτε.

Ξεσκονίστε λοιπόν σημειώσεις, βιβλία και συγγράμματά σας, αφουγκραστείτε τις επιθυμίες σας για ότι θα θέλατε να μελετήσουμε, και ελάτε, προετοιμασμένοι ή μη για αυτό ή εκείνο το θέμα, με την βεβαιότητα ότι μαζί θα το παλέψουμε και ότι αυτό που θα βιώσουμε και αυτό που θα αποκομίσουμε δεν θα εξαρτηθεί μόνο από το πόσο καλοί και ενδιαφέροντες ήταν οι άλλοι, αλλά και από εμάς τους ίδιους.

 

Με φιλικούς χαιρετισμούς

για την Ομάδα Μελέτης

Κώστας Μπακιρτζής